w,s ñksia .egqu wju lsÍu i|yd jQ cd;sl l%shdldÍ ie,eiau
Ôú;" Ôjfkdamdhka iy w,s we;=ka iq/lSu
Y%S ,xldj wdishdkq w,s we;=kaf.a wjika ksjykla f,i ye¢kaúh yelsh' kuq;a th f.da,Sh jYfhka w,s ñksia .egqug (HEC) mdol ù we;s m%foaY i|yd WodyrKhla o fõ' Y%S ,xldfõ ck.ykfhka wvlg;a jvd m%udKhla fï fya;=fjka mSvd ú¢;s' fï ksid iEu jirlu Ôú; ish .Kkla wysñ jk w;r ck;dj mSvd ú¢k m%Odk .eg¿jla f,i o kï l, yelsh'¡
m%uqL fmf,a úoHd{hka" fcHIaG mßmd,k ks,OdÍka iy wod< ish¿u rdcH wdh;k j, ks,OdÍkaf.ka iukaú; lñgqjla úiska 2020 jif¾§ ilia lrk ,o zw,s ñksia .egqu wju lsÍu i|yd jQ cd;sl l%shdldÍ ie,eiauZ ;=,ska ;j ÿrg;a Ôú; ydks je<elaùu i|yd m%dfhda.sl fukau úoHd;aul Wmdh ud¾.hka y÷kajd§ ;sfí' oYl .Kkdjl m¾fhaIK yd m%cd w;aoelSï u; f.dvk.d we;s fï ie<iqu ;=,ska m<uqj ñksia Ôú; wdrlaId lsÍu ms<sn|j wjOdkh fhduqlr we;' Y%S ,dxflah wkkH;djfha ixfla;hla n÷jQ w,s we;=ka wkd.;h olajd wdrlaId lsÍu tu.ska iy;sl lrkq ,nhs'
tfukau fï cd;sl l%shdldÍ ie,eiau hkq Ôú;" Ôjfkdamdhka iy w,s we;=ka fukau iyÔjkh /l.ekSu Wfoid isÿl, jevms<sfj,la fõ'¡
iuia: rfgka wvlg;a jvd jeä m%udKhla fï jk úg;a w,s ñksia .egqfï n,mEug ,laù we;s nj jd¾;d fõ' tu.ska f.dùka yg ish nj fnda.hka" ksjdi yd uQ,Huh iqrlaIs;;dj wysñ ù hhs'¡ w,s we;=kao >d;kh lrkq ,nk w;r fndfyda m%udKhla YdÍßl ysxikhkag ,lafõ' fï yryd we;sjk udkqISh yd udkisl msßjeho b;d wêl fõ'
fuf;la mej;s l%ufõohka wid¾:l ùug fya;=
jir 66lg jeä ld,hla mqrd Y%S ,xldj úiska my; l%ufõohka Tiafia w,s we;=ka wdrlaIs; m%foaY j,g n,y;aldrfhka m,jd yeÍu u.ska w,s ñksia .egqu úi£ug W;aidy lrkq ,eîh(
w,s rxpq iduQyslj m<jdyeÍu
jfkdaoHdk udhsï j, úÿ,s jeg bÈlsÍu
.eg¿ldÍ w,skaf.a ia:dk udre lsÍu
1959 § m%:u jrg y÷kajd ÿka fuu l%ufõohka mokï jQfha w,s we;=kaf.a yeisÍï rgdjka iy jdiia:dk m%foaY ms<sn| jerÈ úYajdihka u;hs. tneúka tajd wid¾:l úh
uQ,sl lreKq(
w,s we;=ka .ykfhka 70] la muK wdrlaIs; m%foaY j,ska msg; /£ isák w;r tu m%foaY j, f.dú;eka lrk ñksiqka o Ôj;a fj;s. fï m%foaY w,s we;=kaf.a iajdNdúl jdiia:dk m%foaY fõ
w,s we;=kaf.a iajNdúl jdiia:dk m%foaY lrd f.dú;eka lghq;= jHdma; jk úg Tjqkag tu f.dú ìï iy ñksiqka uqK.efia. .egqï we;sjkafka tys m%;sM,hla f,ihs
w,s we;=kaf.a iajNdúl jdiia:dk m%foaY b;d úYd, m%foaYhka lrd me;sÍ mj;S tu ìï m%foaY flfrys Tjqkag b;d oeä ne£ula we; tu fya;=j ksid Tjqka fuu m%foaY j,ska n,y;aldrfhka m,jd yeÍu b;d ÿIalr lghq;a;la fõ.¡hï wdldrhlska Tjqka m,jd yßkq ,enQjo kej;;a meñKSug yd .egqï we;slr.ekSug w,ska fm<fUkafka fï fya;=j ksidh
w,s we;=ka flfrys wdl%uKYS,Sj l%shdlr Tjqka m,jdyeÍu yryd j.dìï wdrlaId lsÍu ksid tu i;=ka yg m%pKavj yeisÍug fm<Uùula we;slrhs fï fya;=fjka w,s ñksia .egqu W.% fõ
w,s we;=ka wdrlaIs; m%foaY j,g m,jdyeÍu iy tajd jgd úÿ,s jeg bÈlr fldgq lsÍu u.ska tu i;=kag wdydr ysÕù id.skakg f.dÿre ùu;a" by< w,s urK ixLHdjla jd¾;d ùug;a fya;=fõ¡
w,s we;=ka m,jd yeÍu ksid Tjqka wêl f,i wd;;shg m;ajk w;r w,s ñksia .egqï §¾> ld,Skj mej;Sugo th fya;=jla fõ
w,s we;=ka jfkdaoHdk j,g m,jdyeÍfï fuu merKs yd úoHd;aul fkdjk l%ufõohka wid¾:l fj;s fï i|yd ì,shk .Kkska uQ,H úhoï isÿjk w;ru w,s ñksia Ôú; folu wysñ fõ. tfukau fï yryd w,s ñksia .egquo W.% fõ
tneúka Y%S ,xldjg kj m%dfhda.sl yd úoHd;aul lreKq u; mokï jQ Wmdh ud¾.hla wjYH nj zw,s ñksia .egqu wju lsÍu i|yd jQ cd;sl l%shdldÍ ie,eiafïZ ks¾foaYhhs
cd;sl l%shdldÍ ie,iqu u.ska w,s we;=ka m,jd yeÍu" fldgq lsÍu jeks fuf;la mej;s wid¾:l m%fõYhka j,ska f;drj ñksiqkag iy w,s we;=kag wdrlaIs;j iyÔjkfhka isàug ux i,id fohs
kj m%fõYhg we;=,;a uQ,sl m%;sm;a;s
.egqï isÿjk m%foaY j, ck;dj wdrlaId lsÍu
wdrlaIs; m%foaY j,g w,s we;=ka .d,a lsÍu fjkqjg cd;sl úÿ,s jeg m%;sm;a;shla ;=,ska .ïudk" f.dúm,j,a" ksjdi iy .egqï isÿjk m%foaY j, ck;dj wdrlaId lsÍu
úoHd;aul l%ufõo Tiafia ;SrKj,g t<öu
GPS Tiafia jk w,s isák ia:dk fidhd.ekSu" iólaIK iy È.=ld,Sk ksÍlaIK u.ska w,s we;=kaf.a ienE p¾hdjka u; mokïj m%;sm;a;s ieliSu isÿúh hq;=h fïjd l,uKdlrKh lsÍfï§ tajdf.a ld¾hlaIu;dj ;lafiarelr ta wkqj mshjr .;hq;=h
w,s ñksia .egqu wju lsÍu i|yd m%cdj n,.ekaùu
.ïjeishkag" f.dú ck;djg ;u Ôú; yd j.djka wdrlaId lr.ekSu i|yd n,.ekaùu
w,s we;=kag isÿjk ydksh wju lsÍu
h,amek.sh úoHd;aul fkdjk l%ufõo Ndú;h kj;d oeóu yryd Tjqka ú¢k mSvdjka j<lajd .ekSu. th Y%S ,xldfõ jkÔù Wreuh fukau iuia: ixpdrl wd¾:slh o wdrlaId lrhs
fláld,Sk mshjrhka
m%cdjka i|yd blauka wdrlaIdj ie,iSu
fuu l%shdud¾. ;=,ska by< wjodkï iys; m%foaY j, ck;dj yd f.dúìï wdrlaId lrk m%dfhda.sl mshjrhka Tiafia laIKsl yd oefkk m%;sM, ,Õd lrhs
m%cd uQ,sl úÿ,s jeg
fuu úÿ,s jeg b;d id¾:l nj iy;sl lr we;s neúka tajd cd;sl l%shdldÍ ie,eiafï fld÷ kdráh jYfhka jeo.;a fõ
.ïudk úÿ,s jeg ^ia:sr& ie,iqug WmldÍ jk wkaou
fuu.ska w,s we;=ka .ïudk j,g fyda f.j;= j,g we;=¨ ùu j<lajd,hs
fuu.ska f.j;= j.djka" .nvd l, ù wiajekak iy foam< wdrlaId fõ
.ïudk j, jeishkaf.a mjqf,a udisl wdodhu tla /hlska wysñ ùfï wjodku myj hhs
Ôú; yd ;u YÍr wjodkug ,lalr.ksñka w,s we;=kag uqyqK §ug fukau Tjqka fj; m%;sm%ydr t,a, lsÍug .ïjeishkag wjYH;djla we;s fkdfõ
.ïjeishka yg ish mjq,a j,g ìh iel fkdue;sj fyd| kskaola ,nd.ekSfï yelshdj ,efí
fuu úÿ,s jeg id¾:l ùug fya;=
.ïudkh jgd wdjrKh jk mßÈ iúl, yelsh
.ïjeishka úiskau tajd iú lsÍu" kv;a;=j" wëlaIKh" ysñldß;ajh yd j.lSu orkq ,nhs
Tjqka úiskau iy;sl lrk ,o ie,iqï Ndú; lrk w;r m%cdjkag tajd myiqfjka kv;a;= l,yels ;dlaIKfhka hqla;hs
l=reKE.," yïnkaf;dg" ;%sl=Kdu,h yd wkqrdOmqr m%foaY j, .ïjeishka jir 15 lg wêl ld,hla ;siafia m%cd úÿ,s jegj,a id¾:lj l%shd;aul lr we;s w;r" .ïudk j,g w,s we;=ka we;=¨ ùu wju ù we;s nj ikd: lr we;
f.dúìï úÿ,s jeg ^ld,Sk úÿ,s jeg&
fuu úÿ,s jegj,a u.ska fNda. wdrlaId lrkq ,nkafka j.d iufha§ muKla jk w;r j.dìï w;ayer oukq ,enQ úg§ kv;a;=j wjYH fkdfõ
WmldÍ jk whqre
f.dùkag ;u j.dìï j,g isÿjk yÈis w,dN ydks ms<sn|j wjodku rys;j j.d lghq;= l,yels ùu
j.d ld,fha§ muKla fuu jeg iúlrk neúka tys ÿ¾j,;d fyda th lvd ì|oeñh yels wdldrh wOHhkh lsÍug w,s we;=kag wjia:djla fkdue;s ùu
mj;sk f.dú iñ;s j,g oekgu;a fuu w,s jeg bÈlsÍu yd kv;a;=jg wjYH mßmd,k jHqyhka i;= ùu
wiajekak wdrlaId lsÍug we;sjk wjYH;djh wju lr.ksñka Ôú; yd YdÍßl ydks wjodkug ,la lr.ksñka w,s we;=ka uqyqKg uqyqK yuqùu yd Tjqkag myr§fï wjYH;djh je<elaùu
fuh jeo.;a jkafka wehs@
ù f.dú;eka lrk mjq,l uq¿ jirlu wdodhu mokï jkafka ta j.dj yd wiajekak u;h tla w,sfhl= we;=¨ ù isÿlrk úkdYhlska tu wdodhu iïmQ¾Kfhka úkdY ù hd yelshs tneúka fuu f.dúìï úÿ,s jegj,a ^ld,Sk úÿ,s jeg& ldf,daÑ; jk w;r b,lalhka i|yd wdrlaIdj ysñfõ
m%;sM, rys; úÿ,s jegj,a kej; ia:dk.; lsÍu
ñksiqka mÈxÑ ù fkdue;s m%foaYj, udhsï Tiafia lsf,daóg¾ oyia .Kkl È.g úÿ,s jegj,a iúlr we;¡ kuq;a w,s m%udKfhka 70] lau fuu iSudj,ska tmsg ia:dk.;ù isák ksid tu jegj,a ;=,ska isÿj we;af;a tu i;=kaj ish ckau ìu ;=, fomig fnod fjka lsÍuhs tneúka w,s ñksia .egqu wju lsÍug fïjdhska jk fiajh w,amh fï wdldrfhka bÈlsÍï yd kv;a;=jg jehjk uyck uqo, kdia;shla nj fmfka
fuu .eg¿j i|yd zcd;sl l%shdldÍ ie<iafïZ fhdackdj
mj;sk ish¿u úÈ,s jegj,a iólaIKh lr cd;sl jYfhka is;shï.; lsÍu
fïjd w;ßka fomiu w,s we;=ka isák jeg f¾Ld y÷kd.ekSu
w,s we;=kag tla me;a;l muKla /£ isáh yels mßÈ l, yels iEu ia:dkhlu úÿ,s jeg kej; ia:dk.; lsÍu
fuys n,mEu
.ïudk j,g we;s wdrlaIdj oeä fõ
rdcH wruqo,a wkjYH f,i úhoï ùu je<fla
ydkslr ms<sfj;a k;r lsÍu
h,amek.sh úoHd;aul fkdjk l%u lsysmhla ñksiqkag iy w,s we;=kag wys;lr nj oeka ikd: ù we;¡
uyd mßudKfhka w,s we;=ka m,jd yeÍu(
ikd: ù we;s mßÈ fuu l%uh fhdod.;a iEu ia:dkhlu mdfya th tl È.gu wid¾:l ù ;sfí. fufia w,s we;=ka m,jd yeÍu ;=,ska b;d m%pKav" wdl%uKYS,S w,s we;=ka ìysjk w;r jk WoHdk ;=,§ wdydr ysÕlu ksid id.skakgo f.dÿre fõ
w,ska fjk;a ia:dk j,g udre lsÍu. ^.egqï m%foaYhlska w,sfhl= fjk;a wdrlaIs; ia:dkhla lrd f.khEfï ms<sfj;&
w,s we;=ka fjk;a ìï m%foaYhlg /f.k .sh úg Tjqka kej;;a ;ukaf.a iqmqreÿ kscìï lrd taug W;aidy lrhs ta i|yd Tjqka lsñ 100lg;a wêl ÿrla .uka lrk w;r ta w;ru. yuqjk w¨;a ìï m%foaY ;rKh lsÍfï§ fyda w¨;a ìï j, ia:dk.;ùfï§ m%pKav;ajh jeäù .egqï W;aikak fõ
fuu l%shdud¾. kj;d oeóu yryd w,s ñksia .egqu ;jÿrg;a W.% ùu je<flkq we;
ñksia Ôú; wysñ ùï yd YdÍßl ydks wju lr.ekSu
oekqj;alsÍu yd wdrlaIs; mqyqKqùu
rd;%S ld,fha .ukd.ukfhka je<lSu yd wiajekak wdrlaIs;j .nvd lsÍu jeks ir, ms<sfj;a u.ska Ôú; fírd.; yelsh
wdrlaIs; .%dóh ud¾.
ud¾. fomi we;s .ia w;= wdÈh bj;a lsÍu u.ska wk;=re fmkSu jeäÈhqKq fõ¡
ùÈ ,dïmq oe,aùu ;=,ska rd;%S ld,fha w,s we;=ka uqyqKg yuqùu wju lrhs
jkaÈ yd rlaIKh
w,s ñksia .egqfuka n,mEug ,lajQ mjq,a j,g rcfha wkq.%yh ysñúh hq;=h. j.d ydks yd YdÍßl wk;=re i|yd rlaIKfhka w;sf¾l uQ,H wdrlaIdjla ,ndfoa
fuu mshjr u.ska laIKsl iyk ,ndfok w;r ìhm;aùï wju lr uq¿ l%shdj,sh flfrys uyck úYajdih f.dvkef.a
uOH ld,Sk l%shdud¾.
;srir iyÔjkh Wfoid wjYH fuj<ï f.dvke.Su
È.=ld,Sk m%.;shla mj;ajd.ekSu Wfoid wjYH úoHd;aul yd wdh;ksl moaO;s Yla;su;a lsÍu i|yd fuu l%shdud¾. jeo.;a fõ
w,s .yKh is;shï.; lsÍu yd ksÍlaIKh lsÍu
cd;sl l%shdldÍ ie,eiau ;=,ska
Èjhsk mqrd w,s me;sÍu .ek iólaIK meje;aùu
jir mqrd w,skaf.a .uka lsÍu ksÍlaIKh fjkqfjka GSP lrmá fhoùu
w,s ix.Kk l%u j, úYajikSh;ajh ;yjqre lsÍu
fuh jeo.;a jkafka wehs@
ksjerÈ o;a; ,nd.ekSug WmldÍ fõ(
.egqï j,g by< wjodkula we;s m%foaY y÷kd.ekSu
ksjerÈ ia:dk j, úÿ,s jegj,a ie,iqï lr ia:dk.; lsÍu
wkd.; .egqï j,lajd .ekSu fjkqfjka ixj¾Ok jHdmD;s fufyhùu
w,s we;=kag wdrlaIs;j .uka lsÍug úYajdikSh jQ w,s fldßfvda mj;ajd .ekSu
úÿ,s jegj,a ks¾udKh yd ixj¾Okh lsÍu
id¾:l fuj<ï mjd jeäÈhqKq l, yelsh
ie,eiaug we;=,;a jkafka(
kj jeäÈhqKq l, fN!;sl o%jH yd úÿ,s jeg wdlD;s mßlaIdjka isÿlsÍu
kso¾Yl úÿ,s jegj,a ;ekSu yd tajd we.hSu
úhoï wju yd l,amj;sk ie,iqï y÷kdf.k jißka jir Yla;su;a l%shdldß;ajhla ,ndfok úi÷ï i|yd wdfhdack iy;sl lsÍu
.egqï wju lsÍfï kj fuj<ï jeäÈhqKq lsÍu
cd;sl l%shdldÍ ie,eiau u.ska m%dfhda.sl kfjda;amdok Èßu;a lrkq ,efí¡
tfia Ndú; l,yels fuj,ï w;rg(
mÍlaIK w.,a
iajNdúl ndOl
jeäÈhqKq l, iQ¾h n, moaO;
iaud¾Ü wk;=re weÕùfï moaO;
m%cd mdol mQ¾j wk;=re weÕùfï cd,
kshuq mÍlaIK u.ska ikd: l, m%dfhda.sl jQ oeßh yels fukau ;srir l%u muKla fhdod.kakd nj fuu.ska ;yjqre lrhs
ixj¾Ok ie,iqïlrKhg w,s ñksia .egqu je<laùu taldnoaO lsÍu
uyd ud¾. j, isg jdßud¾. olajd j;=lrfha iy f.dúìï j, o w,s we;=ka isák m%foaY j, ish¨u ixj¾Ok jHdmD;s j,§ w,s we;=ka yd w,s ñksia .egqu flfrys tajdfha n,mEu i,ld l%shd;aul úh hq;=h .egqï je<laùu yd wju lsÍfï l%shdud¾. Tjqkaf.a ie,iqï j,g we;=,;a l, hq;=h fuh kj .egqï ìï we;sùu j<lajd,k w;r ixj¾Okfha§ mdßißl j.ùu ;yjqre lrhs
fyaka j.dj l,uKdlrKh lsÍu
fyaka bvï jif¾ tla tla ld,iSud j,§ fnod.kq ,efí jeisnr iufha§ f.dùka tajd Ndú; lrkq ,nk w;r úh,s udi j,§ w,s we;=ka m%fhdackhg .kS
cd;sl l%shdldÍ ie,iafï ks¾foaY jkafka(
j.dlsÍug wjir § we;s m%foaY is;shï.; lsÍu
fyaka j.dj i|yd jd¾Isl n,m;% ksl=;a lsÍu
w,s ñksia .egqu W.% ùug fya;=jk mßÈ fyaka bvï" ia:sr ckdjdi yd ia:sr j.dìï njg ;djld,slj mßj¾;kh ùu je<laùu i|yd ud¾f.damfoaYk ,nd§u
fuu.ska bvï mßyrKh lsÍfï ld,iSudjka fkdfjkiaj mj;ajdf.khdyels w;r wkjYH .egqï j<lajd,hs
È.=ld,Sk oelau
w,s we;=ka iïnkaOj úoHd;aul l%u mokï lr.;a cd;sl ie,iqula
fuys È.=ld,Sk b<lalh jkafka o;a; u; mokï jQ mq¿,a w,s l<uKdlrK ie,iqula ia:dms; lsÍuhs¡ tu.ska"
w,s .yKh wdrlaId lsÍu
w,s we;=ka iu. Ôj;ajk ck;djg iyh ùu
;srir bvï Ndú;h iy;sl lsÍu
wkd.; ixj¾Ok ie,iqï u.ska iyÔjkh f.dvke.Su isÿflf¾
fuh wfma rfÜ .%dóh mjq,a yd jkÔùka wdrlaId lrk È.=ld,Sk wdfhdackhls
Yla;su;a wëlaIKh yd j.ùu
fï i|yd ckdêm;s ld¾h idOl n<ldhla msysgqùu u.ska ish¿u wdh;k iïnkaëlrKh lsÍu" m%.;sh wëlaIKh lsÍu yd ish¿u l%shdud¾. M,odhS f,i l%shd;aul jk nj ;yjqre flf¾
jd¾Isl iudf,dapk u.ska my; lreKq u; tu ie,iqï l%ñlj fjkiaùug bv ie,fiaa(
kj o;a;
NQ o¾Yk fjkia ùu
mQ¾j w;aoelSï j,ska W.;a mdvï
m%cd m%;sfmdaIKh
fuu l%shdldÍ ie<iqfu Ôjudk jYfhka Y%S ,xldfõ wjYH;djkag wkqj fjkia fõ
fuys id¾:l;ajh fln÷o@
cd;sl l%shdldÍ ie,iqu iïmQ¾Kfhka l%shd;aul lsÍu Tiafia jir lSmhla we;=,; Y%S ,xldjg wfmalaId l, yelafla(
m%cdjka i|yd"
ñksiqkag we;s wjodku wju lsÍu
fNda. yd foam< ydks ie<lsh hq;= f,i wju lsÍu
m%cd iyNd.s;ajh yd ysñldß;ajh jeäùu
.%dóh ud¾. yd uyd ud¾. Tiafia wdrlaIs; .ukd.ukh ,nd§u
mjq,a i|yd jvd hym;a wd¾:sl ia:djr;ajhla ,nd§u
w,s we;=ka i|yd"
>d;k yd ;=jd, ùï wju ùu
fi!LH yd meje;au jeäÈhqKq ùu
yjqf,a Ndú; lrk ìï m%foaYhl wdrlaIs; .uka myiqj
wd;;sh yd wdl%uKYS,S nj wvqùu
cd;sl jeo.;alu
ixrlaIKh yd ixj¾Okh w;r iyÔjkh jeä ÈhqKq ùu
jkÔù ixpdrl lafIa;%h mq¿,a ùu
w,s ñksia iyÔjkh fjkqfjka m%uqL cd;shla f,i cd;Hka;r ms<s.ekSu ysñùu
wmg iyfhda.h oelaúh yels wdldrh
iEu mqrjeisfhl=gu w,s ñksia .egqu wju lsÍug odhl;ajh oelaúh yelafla(
cd;sl l%shdldÍ ie,eiau fjkqfjka fmkS isàfuks
iyÔjkh iduQysl j.lSuls¡
wms wmsu tlaù wmf.a f.dùka yd w,s we;=ka" foam< yd ksjdi wdrlaId lr.; yelsh